Séneca'nın Lucilius'a 13. Mektup adlı eserinde yer alan bu sözü, yüzyıllar boyunca geçerliliğini koruyan bir gerçeği yansıtır; duygusal yıpranmanın büyük bir kısmı, gerçekten olanlardan değil, zihnimizde öngördüğümüz şeylerden kaynaklanır. Stoacı filozof, acının gelecekteki senaryoları hayal ettiğimizde çoğaldığını, kafamızda tartışmaları tekrar ettiğimizde veya “önceden” endişelendiğimizde uyarıyordu.

Hız ve belirsizlikle işaretlenmiş modern yaşamda, bu öğreti hâlâ geçerlidir. Zihin, olasılıkları büyütür ve henüz gerçek olmayacak olanları yük haline getirir. Aşağıda, bu stoacı fikri basit ve pratik bir şekilde nasıl uygulayabileceğinizi anlatıyoruz.

1. “Film Modu”nda Olduğunu Tespit Et

İlk adım, zihninizin henüz gerçekleşmemiş bir anlatı oluşturduğunu tanımaktır. Örneğin, kafanızda bir tartışmayı tekrar ediyorsanız, muhtemelen “film modundasınız”. Olumsuz sonuçları, gerçekleşmeden önce hayal ediyorsanız, yaşamaktan çok projeksiyon yapıyorsunuz demektir. Bu anları tanımlamak, beklentiyi durdurmaya ve mevcut ana geri dönmeye yardımcı olur.

2. Anın Somutuna Dön

Séneca sorunları inkar etmezdi, ancak aşırı beklentilere karşı uyarırdı. Somut olana dönmek, şu anda olanlara odaklanmak anlamına gelir.

  • Nefes al ve gözlemle: çevrenizi fark etmek için birkaç saniye ayırın.
  • Adımlara böl: bugün çözebileceğiniz şeylere odaklanın, henüz var olmayan şeylerle yüklenmeyin.
  • Fiziksel bir ara ver: yürümek, esnemek veya aktivite değiştirmek, tekrarlayan düşünce döngüsünü kesmeye yardımcı olur.

3. Gerçek Olan İçin Enerji Ayır

Duygusal yıpranma genellikle varsayımsal senaryolar üzerinde enerji harcamaktan gelir. Stoacı öneri, gerçek olaylar gerçekleştiğinde güçlerinizi ayırmaktır.

  • Savaşı öne alma: durum gerçekleşmeden önce duygusal enerjinizi harcamayın.
  • Yanıt verme yeteneğine güven: olay geldiğinde harekete geçebileceğinizi unutmayın.
  • Aşırı maruziyeti azalt: beklentiyi besleyen haber veya mesaj tüketimini sınırlamak, sakin kalmanıza yardımcı olur.

4. Dış Perspektifi Uygula

Faydalı bir tavsiye, sizi endişelendiren durumu başka birinin nasıl göreceğini sormaktır. Dış bir bakış açısı benimsendiğinde, çoğu zaman sorun gerçek boyutuna indirgenir. Bu egzersiz, hayal gücünün eklediği duygusal yükü azaltmaya yardımcı olur ve gerçekten dikkat edilmesi gereken ile sadece varsayımsal bir senaryo arasındaki farkı ayırt etmenizi sağlar.

5. Endişe Süresini Sınırlama

Bir diğer pratik strateji, kısa ve belirli bir “endişe süresi” belirlemektir; örneğin, günde 10 dakika. Bu süre zarfında sizi rahatsız eden şeyleri not alabilir ve ardından bu egzersizi sonlandırabilirsiniz. Bir sınır koyarak, zihninizin sonsuz beklentilere yayılmasını engeller ve mevcut olan için enerji ayırırsınız.

Söz Problemleri İnkâr Etmez, Aşırılığı Uyarır

Séneca'nın zorlukları görmezden gelmeye davet etmediğini anlamak önemlidir. Onun sözü gerçek acıyı veya nesnel durumları küçümsemez. Vurguladığı şey, fazla hayal etmekten kaynaklanan gereksiz acıdır.

Stoacı öğreti, neyin zaten gerçekleştiğini ve neyin yalnızca zihinde var olduğunu ayırt etmektir.

“Hayal gücünde daha fazla acı çekeriz” ifadesi, daha huzurlu bir yaşam sürmeye davettir. “Film modu”nu tespit etmek ve gerçek olan için enerji ayırmak, yaşamla dengeli bir şekilde yüzleşmemize yardımcı olur. Mevcutta daha fazla, varsayımlarda ise daha az yaşadığımızda, netlik ve kendi yanıt verme yeteneğimize güven buluruz.